Όταν η προειδοποίηση υποκαθιστά την πρόληψη, η πολιτεία και η κοινωνία παραιτούνται από την κοινή τους ευθύνη. Αυτή είναι η κουλτούρα των αλάρμ: Από το διπλοπαρκάρισμα της ασφάλτου στο 112 της εξουσίας.
Αν θέλει κανείς να καταλάβει πώς αντιλαμβάνεται ο Έλληνας τη σχέση του με το κράτος και τον δημόσιο χώρο, αρκεί να παρατηρήσει τι συμβαίνει καθημερινά στην άσφαλτο. Ο δρόμος δεν λέει ποτέ ψέματα. Είναι ο πιο αμείλικτος καθρέφτης της κοινωνίας μας.
Εκεί, σε μια μόνιμη τελετουργία αυθαιρεσίας, το κουμπί των αλάρμ έχει μετατραπεί στο απόλυτο κοινωνικό συγχωροχάρτι. Πατάς έναν διακόπτη, διπλοπαρκάρεις, κλείνεις μια λωρίδα κυκλοφορίας, παραλύεις την κίνηση, εγκαταλείπεις το αυτοκίνητό σου όπου σε βολεύει και απομακρύνεσαι με ήσυχη συνείδηση. Έβαλα αλάρμ, άρα είμαι εντάξει..!
Τα αλάρμ έγιναν το μαγικό εργαλείο με το οποίο ο καθένας ιδιωτικοποιεί τον δημόσιο χώρο, ακυρώνει τους κανόνες και μεταφέρει το πρόβλημα στον διπλανό του. Είναι η θεσμοποίηση της ατομικής αυθαιρεσίας, μεταμφιεσμένη σε δήθεν 'προειδοποίηση'.
Το τραγικό, όμως, δεν είναι ότι αυτή η νοοτροπία κυριαρχεί στην άσφαλτο. Το πραγματικό δράμα ξεκινά από το γεγονός ότι η ίδια η εξουσία υιοθέτησε αυτή την κουλτούρα, τη ψηφιοποίησε και τη μετέτρεψε σε επίσημη κρατική στρατηγική.
Το 112 είναι, στην πραγματικότητα, τα "αλάρμ" του κράτους.
Όταν τα δάση μένουν ακαθάριστα, όταν τα αντιπλημμυρικά έργα βουλιάζουν στη γραφειοκρατία και στις πολιτικές επιλογές, όταν οι υποδομές καταρρέουν με την πρώτη βροχή, ή την πρώτη φωτιά η πολιτεία ενεργοποιεί το δικό της 'κουμπί'. Ένα ηχηρό SMS κατακλύζει τις οθόνες των κινητών μας: Τρέξτε να σωθείτε..!
Όπως ακριβώς ο ασυνείδητος οδηγός θεωρεί ότι καθάρισε επειδή άναψε τα φλας, έτσι και το κράτος θεωρεί ότι εξόφλησε τις υποχρεώσεις του επειδή σε προειδοποίησε για την καταστροφή. Η πρόληψη αντικαταστάθηκε από την εκκένωση. Η ευθύνη της πολιτείας μετακυλίστηκε στην ατομική τύχη του πολίτη. Και η δομική ανικανότητα βαφτίστηκε, με περίσσιο κυνισμό, 'υπεύθυνη προστασία της ανθρώπινης ζωής'.
Σε αυτή τη διαδρομή, από το διπλοπαρκάρισμα μέχρι την πολιτική προστασία, το αφήγημα παραμένει το ίδιο: Ατομική ευθύνη για όλα, συλλογική μέριμνα για τίποτα.
Έτσι όμως χάνεται το φιλότιμο. Γιατί το φιλότιμο απαιτεί την αίσθηση ότι ανήκεις σε μια κοινότητα, απαιτεί αμοιβαίο σεβασμό στον δημόσιο χώρο. Όταν η ίδια η πολιτεία σου διδάσκει ότι η μόνη της υποχρέωση είναι να σου βαράει τη σειρήνα για να τρέξεις να σωθείς μόνος σου, εκπαιδεύει μια κοινωνία στους κανόνες της ζούγκλας.
Το 112 δεν είναι στρατηγική πολιτικής προστασίας, είναι η επίσημη ψηφιακή σφραγίδα της κρατικής ανικανότητας και παραίτησης. Όπως ακριβώς τα αλάρμ στο διπλοπαρκάρισμα δεν είναι στάθμευση, αλλά η απροκάλυπτη παραδοχή ότι γράφεις τους συμπολίτες σου στα παλιά σου τα παπούτσια.
Δεν χρειαζόμαστε άλλους "προειδοποιητικούς φάρους" ούτε στην άσφαλτο ούτε στα υπουργικά γραφεία. Δεν χρειαζόμαστε πολιτικούς που αλλάζουν κόμματα σαν τα πουκάμισα, στηλιτεύοντας τις αποφάσεις που οι ίδιοι προσυπέγραψαν, με την ίδια ευκολία που ανάβουν αλάρμ για να νίψουν τας χείρας τους.
Απαιτούμε δρόμους που λειτουργούν και κράτος που προστατεύει εκ των προτέρων. Όχι θεατές που απλώς μας ειδοποιούν, με καθαρή συνείδηση, για την επόμενη καταστροφή μας.
Φτάνει πια με το τρέξτε να σωθείτε. Η παθητικότητα τελείωσε.
Ήρθε η ώρα να αλλάξουμε φιλοσοφία, να απαιτήσουμε πολιτικές πρόληψης και να σταματήσουμε να ανεχόμαστε την ασυδοσία, τόσο στον δρόμο όσο και στην εξουσία. Αν δεν απαιτήσουμε εμείς οι ίδιοι τον σεβασμό στον δημόσιο χώρο και τη ζωή μας, θα μας αντιμετωπίζουν πάντα σαν αναλώσιμους θεατές.
Γιατί όσο σωπαίνουμε και συμμορφωνόμαστε, το 112 δεν θα είναι προστασία θα παραμένει το κρατικό "Στα αρχίδια μας" που καταφθάνει με SMS.
01.08.2026