🎭 Γυμνό Θέατρο: Εκεί που η Ιστορία συναντά την ανθρώπινη ανάσα
Είχα την τύχη να παρακολουθήσω την παράσταση "3 του Σεπτέμβρη 1843 - Μακρυγιάννης", σε κείμενο του Θανάση Σκρουμπέλου, και ομολογώ πως αποχώρησα από το θέατρο με μια πρωτόγνωρη αίσθηση πληρότητας, αλλά και γόνιμου προβληματισμού. Ώρες μετά, παλεύω ακόμα νοητικά με τις σκηνές, τις σιωπές και τις ιστορικές αλήθειες που ξεδιπλώθηκαν μπροστά μου.
Η δωρική δύναμη του "γυμνού" θεάτρου
Πρωτίστως, συγκλονίστηκα από τη δυναμική της τέχνης στην πιο πρωτογενή, αυθεντική της μορφή: το γυμνό θέατρο. Εκεί όπου απουσιάζουν τα περιττά σκηνικά στηρίγματα, οι εντυπωσιοθηρικές σκηνογραφίες και οι εύκολες συμβάσεις του θεάματος, απομένει μόνο ο σκληρός, ατόφιος πυρήνας της θεατρικής πράξης:
- ο λόγος,
- το σώμα,
- η ανάσα και
- η ψυχή του ηθοποιού.
Αυτός ο πυρήνας αποδείχθηκε ηλεκτροφόρος. Όταν η σκηνή απογυμνώνεται από το περιτύλιγμα, η αλήθεια αναβλύζει ακατέργαστη και ο θεατής έρχεται αντιμέτωπος με το ίδιο το ανάστημα του δημιουργού.
Ερμηνεία και Σκηνοθεσία: Ένας σκηνικός άθλος
Ο Θοδωρής Προκοπίου, στον ρόλο του Γιάννη Φέστα - του "ψυχοπαιδιού" και πιστού ακόλουθου του Στρατηγού - ήταν καθηλωτικός. Πρόκειται για έναν ερμηνευτικό άθλο, έναν απαιτητικό μονόλογο που προϋποθέτει τεχνική αρτιότητα, σιδερένια σωματική και πνευματική πειθαρχία και, πάνω απ’ όλα, μια σχεδόν θρησκευτική πίστη στο κείμενο.
Ο ηθοποιός δεν περιορίστηκε στην αναπαράσταση, αλλά προχώρησε στην καθολική ενσάρκωση. Μετέφερε στο σανίδι όχι μόνο τον καταγεγραμμένο λόγο, αλλά και τον παλμό μιας ολόκληρης, φλεγόμενης εποχής. Στο βλέμμα και στη φωνή του αποτυπώθηκε όλο το βάρος της ιστορικής μνήμης και η δραματική ένταση ενός ανθρώπου που πασχίζει να υπάρξει, να επιβιώσει και να δικαιωθεί στη βαριά σκιά μιας εμβληματικής μορφής.
Η σκηνοθεσία του Νίκου Γκεσούλη μετέτρεψε με ευφυΐα τη σκηνή σε ένα ζωντανό πεδίο μάχης και μια εσωτερική τελετή ανάκλησης μνήμης.
Με ελάχιστα, σημειολογικά μέσα, αλλά με απόλυτη γεωμετρική ακρίβεια και έναν εσωτερικό, υποδόριο ρυθμό, απέδειξε περίτρανα ότι το θέατρο της ουσίας μπορεί να δονήσει τις χορδές του θεατή πολύ βαθύτερα από οποιοδήποτε φαντασμαγορικό υπερθέαμα.
Η υπέρβαση της ιστορικής σύγκρουσης
Η καλλιτεχνική αρτιότητα της παράστασης πέτυχε κάτι πραγματικά σπάνιο: να υπερβεί και να επισκιάσει τις προσωπικές μου επιφυλάξεις σχετικά με την ιστορική ανάγνωση των γεγονότων. Παρότι ο Μακρυγιάννης παραμένει για μένα μια πολυσύνθετη προσωπικότητα, με «σκοτεινά», αντιφατικά και αμφιλεγόμενα σημεία, η μαγεία της σκηνικής πράξης κατόρθωσε να γεφυρώσει την ιστορική διαφωνία.
Ακόμη κι αν αμφισβητεί κανείς το «αλάθητο» του ήρωα, η ερμηνεία σε γραπώνει από τον λαιμό. Δεν παρακολουθείς μια στεγνή, αγιογραφική εξιδανίκευση, αλλά βιώνεις τη συλλογική δίψα ενός λαού για Σύνταγμα, Δικαιοσύνη και Αξιοπρέπεια, ιδωμένη μέσα από τα μάτια εκείνων που μάτωσαν στην πρώτη γραμμή της Ιστορίας.
Εκεί ακριβώς εδράζεται η μεγαλύτερη επιτυχία της παράστασης: δεν σου ζητά να συμφωνήσεις με την Ιστορία, αλλά να τη νιώσεις. Μας καλεί να αφουγκραστούμε τον ανθρώπινο φόβο, την αγωνία, τη διάψευση και τη θυσία. Να θυμηθούμε, τελικά, πως πίσω από τις χρυσές σελίδες των βιβλίων και τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα, πάλλεται πάντα, ζεστή και μαρτυρική, μια ανθρώπινη ανάσα.
Σας ευχαριστούμε γι' αυτή την εμπειρία..! 