📅 26/03/2025 Άρθρα

Το Είναι και το Φαίνεσθαι

🎭 Από την "Ελένη" του Ευριπίδη σε ένα σύγχρονο κοινωνικό πείραμα

Υπάρχουν έργα που, όσο κι αν ανήκουν στην αρχαιότητα, μοιάζουν να γράφτηκαν για τον σημερινό άνθρωπο. Η "Ελένη" του Ευριπίδη είναι ένα από αυτά. Ένα έργο που δεν πραγματεύεται μόνο τον μύθο μιας γυναίκας, αλλά την ίδια τη φύση της αλήθειας και της ψευδαίσθησης.

Ποιος είναι ο άνθρωπος πίσω από την εικόνα του; Πόσο εύκολα μπορεί μια κοινωνία να καταδικάσει, να εξιδανικεύσει ή να παραπλανηθεί από αυτό που βλέπει; Το δίπολο του Είναι και του Φαίνεσθαι παραμένει επίκαιρο όσο ποτέ, σε μια εποχή όπου η εικόνα προηγείται συχνά της ουσίας.

Η σκηνοθετική προσέγγιση επέλεξε να μη μείνει εγκλωβισμένη στην αναπαράσταση του αρχαίου δράματος. Αντίθετα, αντιμετώπισε το έργο ως έναν ζωντανό διάλογο με το σήμερα, αναδεικνύοντας τις υπαρξιακές και κοινωνικές του διαστάσεις. Οι χαρακτήρες δεν λειτούργησαν ως μακρινές τραγικές μορφές, αλλά ως πρόσωπα αναγνωρίσιμα, φορείς φόβου, αγωνίας, έρωτα και ανάγκης για δικαίωση.

Ιδιαίτερη αξία είχε η συλλογική προσπάθεια του ερασιτεχνικού θιάσου. Μακριά από την επιτήδευση, οι ερμηνείες βασίστηκαν στην ειλικρίνεια και στη σκηνική αφοσίωση. Δεν επιδίωξαν να εντυπωσιάσουν με τεχνικές επιδείξεις,  επέλεξαν να υπηρετήσουν το κείμενο και να επικοινωνήσουν το ανθρώπινο βάρος των προσώπων. Εκεί ακριβώς γεννήθηκε η συγκίνηση.

Το θέατρο, άλλωστε, δεν είναι μόνο η τέχνη της υποκριτικής. Είναι η τέχνη της αποκάλυψης. Κάθε βλέμμα, κάθε σιωπή, κάθε παύση μπορεί να αποκαλύψει περισσότερα από έναν καταιγισμό λέξεων. Και όταν αυτή η αποκάλυψη συμβαίνει, ο θεατής παύει να παρακολουθεί μια παράσταση, γίνεται συμμέτοχος σε μια εμπειρία.

Η συγκεκριμένη παράσταση δεν επιχείρησε να δώσει εύκολες απαντήσεις. Αντίθετα, άφησε ανοιχτά τα ερωτήματα του Ευριπίδη, καλώντας το κοινό να αναμετρηθεί με τις δικές του βεβαιότητες. Να αναρωτηθεί πόσες φορές κρίνει ανθρώπους από την εικόνα τους, πόσες φορές συγχέει την αλήθεια με την εντύπωση και πόσο δύσκολο είναι, τελικά, να διακρίνει το Είναι πίσω από το Φαίνεσθαι.

Σε μια εποχή όπου η εικόνα κυριαρχεί και η ουσία συχνά υποχωρεί, αυτή η σκηνική ανάγνωση της "Ελένης" υπενθύμισε ότι το θέατρο εξακολουθεί να αποτελεί έναν χώρο βαθιάς ανθρώπινης αναζήτησης. Γιατί η μεγαλύτερη επιτυχία μιας παράστασης δεν είναι να κερδίσει το χειροκρότημα, αλλά να συνεχίσει να υπάρχει μέσα στη σκέψη του θεατή, όταν τα φώτα της σκηνής έχουν πλέον σβήσει.

26.03.2026